Get Adobe Flash player

visietekst

SINT-NIKLAAS WEST: EEN PAROCHIE, VIER KERKPLEKKEN

 Zoals ondertussen gemeenzaam geweten is, wordt er in de structuur van ons bisdom een ingrijpende wijziging aangebracht. Naar aanleiding van een beleidsnota van minister Bourgeois werd in heel Vlaanderen de functionaliteit van de kerkgebouwen onder de loep genomen. In ons bisdom werd tegelijk ook het functioneren van de huidige parochies aan een onderzoek onderworpen. Tengevolge van dat onderzoek en van een aantal maatschappelijke ontwikkelingen worden naar de toekomst toe parochies gevraagd te groeien naar een nieuwe parochievorm.

Vaak correspondeert deze nieuwe parochie geografisch met het vroegere dekenaat. In Sint-Niklaas is echter geopteerd om te streven naar twee zulke nieuwe parochies, zijnde de oude stad met Nieuwkerken enerzijds en de deelgemeenten Belsele en Sinaai anderzijds. Aan ons nu de uitdaging om dit groeiproces te helpen uitbouwen.

 

Sint-Niklaas West

Het spreekt vanzelf dat het kind een naam moet hebben.

Uit praktische overweging, en omdat via de gezamenlijke parochiebladwerking deze naam al wat ingang heeft gevonden, benoemen wij onze nieuwe parochie als Sint-Niklaas West. We bedoelen daarmee de deelgemeenten Belsele en Sinaai, of beter gezegd de ‘oude’ parochies Puivelde (Sint-Job), Sinaai (Sint-Catharina), Belsele (Sint-Andreas en Ghislenus) en de Gemeenschap van de Watermolenwijk (Pastoor van Ars)

Het is daarbij niet onze bedoeling om revolutionair te werk te gaan. We gaan niet het geografische middelpunt van dit grondgebied opsporen, er een nieuwe kerk bouwen met bijhorende parochie- infrastructuur, de inwoners die zichzelf christen noemen, oproepen om daar te verzamelen en al het oude met de grond gelijk te maken.

Integendeel. We willen de werkingen van onze vier gemeenschappen op elkaar afstemmen en waar nodig en mogelijk laten samenlopen, maar vertrekkende vanuit de vier bestaande kerkplekken. Elk van deze kerkplekken heeft immers een eigen christelijke gemeenschap met een eigenheid die historisch gegroeid is. Die eigenheid willen we respecteren.We willen dus parochie vormen met vier gemeenschappen, vanuit vier kerkplekken.

 

Christelijke gemeenschap

Als wij die gemeenschappen zo belangrijk vinden dat we ze willen behouden is het wel nodig dat we even omschrijven wat we verstaan onder ‘christelijke gemeenschap’.  

Van Dale  omschrijft gemeenschap (o.a.) als volgt: 1: het met elkaar in een bep. betrekking staan: … 3: mensen die iets gemeenschappelijks hebben:


We mogen dus wel aannemen dat bij een christelijke gemeenschap dat gemeenschappelijke het ‘christen-zijn’ is.

Christen zijn is meer dan enkel leven volgens - wat gemeenzaam genoemd wordt – christelijke waarden. Solidariteit, mededogen, respect, samenhorigheid, gelijkheid, … , al deze ‘christelijke waarden’ zijn zo verweven in onze Westerse cultuur dat ze al lang geen exclusief christelijk gedachtegoed meer zijn. Westerse economen, sociologen en politieke gezagsdragers zijn er zich reeds lang van bewust dat deze waarden onontbeerlijk zijn om een duurzame en welvarende samenleving in stand te houden. De geschiedenis levert daar trouwens bewijzen ten overvloede. Hoewel deze waarden onmiskenbaar vervat zitten in de Jezus’ boodschap, kan je ze evengoed beoefenen zonder ‘geloof’.

Christenen onderscheiden zich door hun geloof in de verrezen Christus die ook vandaag leeft. Die zich ook vandaag openbaart in mensen. Die ook vandaag werkzaam is door mensen. Die ook vandaag liefheeft zonder onderscheid.

Dat ‘geloof’ is geen eigen verdienste; het is een antwoord op de uitnodiging van de verrezen Christus.

Hoewel al dan niet geloven in het verrijzen van Christus een zuiver individuele keuze van ieder mens is, wordt dat geloven onvermijdelijk en onmiddellijk zichtbaar in de relatie met elk ander mens.

En misschien is dat wel de omschrijving van een christelijke gemeenschap: een groep van mensen die in elkaar of in een gemeenschappelijk voorbeeld sporen van de verrezen Heer hebben ontwaard en ontwaren en die zijn boodschap gestalte willen geven in hun leven.

Hoewel een gemeenschap dan geen doel op zich is, is ze wel middel en gevolg. Alleen in de relatie met een ander kan je de boodschap van Jezus beleven. Waar mensen met elkaar samenleven in de geest van Jezus ontstaat een christelijke gemeenschap. 

Een parochie

Van zodra een gemeenschap vroeger kon instaan voor een eigen liturgie, voor verkondiging en diaconie (dienstbaarheid) kreeg zij een eigen voorganger toegewezen, werd een kerk gebouwd, een territorium afgebakend en kreeg zij het statuut van parochie. Het overvloedige aantal priesters dat beschikbaar was als voorganger stimuleerde deze evolutie.

Vandaag is de situatie omgekeerd: er zijn veel minder priesters beschikbaar en het aantal praktiserende christenen is fors teruggelopen zodat vele gemeenschappen moeilijkheden ondervinden om de drie eerder genoemde kerntaken van een parochie zelfstandig te vervullen. Het is vanuit die evolutie dat kerkelijke overheden het huidige groeien naar een nieuwe parochie beogen.

Echter, een parochie is veel meer dan enkel de groep mensen die samen zondagsliturgie vieren. En die vierende gemeenschappen hebben in de loop der jaren een eigen beleving en werking ontwikkeld. Mensen zijn gehecht aan hun plaatselijke gemeenschap waarmee ze een band hebben opgebouwd en verplaatsen zich niet meer.  (deze zin erbij voegen)

Die mensen zomaar samen brengen in één gebouw om eucharistie te vieren levert niet vanzelfsprekend een nieuwe parochie op. Integendeel, veel teleurstelling en ontgoocheling zullen het gevolg zijn. Terwijl christenen die niet regelmatig naar de zondagse viering komen al helemaal in de kou blijven en de zo al broze band zullen verbreken.

Een nieuwe parochie

Om dat te voorkomen willen we in Sint-Niklaas West de vier bestaande gemeenschappen bewaren. Natuurlijk zijn we niet blind voor de huidige evolutie en willen we onszelf niet buiten de grotere kerkgemeenschap  - die ons bisdom is - plaatsen.

We zullen dus, onder de hoede van één voorganger, als vier gemeenschappen nagaan op welke gebieden we elkaar kunnen aanvullen en elkaar kunnen ondersteunen. En er op die manier zorg voor dragen dat we als één parochie overal onze parochiale kerntaken kunnen vervullen.

Liturgie:

In de liturgie beleeft en viert de verzamelde gemeenschap haar verbondenheid met God, met de Verrezen Heer en met elkaar.  Dit kan zowel in vreugde als in droefheid zijn.

Aangezien het hier in de eerste plaats de relatie tussen die verenigde gemeenschap en God betreft, zal op dit domein de eigenheid van een gemeenschap misschien het sterkst tot uiting komen. Het is dan ook vanzelfsprekend dat het één maken van die liturgie eerder een bekroning zal zijn in een groei naar eenheid tussen de vier gemeenschappen dan een aanvang.

Het hebben van een gemeenschappelijke voorganger brengt met zich dat op praktisch gebied overleg noodzakelijk zal zijn. Tijdstippen van regelmatige vieringen zullen mogelijk moeten worden aangepast. Doopliturgie, uitvaarten, huwelijken, schoolvieringen,.. één voorganger voor vier gemeenschappen zal meer discipline vragen bij alle betrokkenen. Het zal ook meer verantwoordelijkheid vragen van elke gemeenschap afzonderlijk.

Zonder afbreuk te doen aan het principe van het bisdom om op regelmatige basis de eucharistie een centrale plaats te geven als vorm van bijeenkomen, zal moeten uitgemaakt worden wat voor elke kerkplek  haalbaar is.

Sterke tijden zoals Advent, Kerstmis, Vasten, Goede Week, Pasen of occasionele gebeurtenissen kunnen aanleiding zijn tot samen vieren, tot groei naar eenheid van de vier gemeenschappen.

Verkondiging:

Dit is misschien wel het domein waar de huidige situatie binnen de afzonderlijke gemeenschappen het nauwst bij elkaar ligt. In alle vier de gemeenschappen is naast de wekelijkse homilie, de verkondiging vooral gericht op sacramentencatechese met occasionele generatieoverschrijdende initiatieven. Er liggen ongetwijfeld mogelijkheden om de werkingen nauwer op elkaar te betrekken, misschien zelfs te laten samenvallen voor sommige gemeenschappen.

Afleren om territoriaal te denken (die hoort bij ons en die niet) en de verantwoordelijken samenbrengen wanneer de omstandigheden zich daartoe lenen, kan een prioritaire opdracht zijn.

Diaconie:

In elk van de vier gemeenschappen zijn er initiatieven die op korte termijn dichter bij elkaar kunnen komen. Met het verleggen van een aantal accenten kunnen  sommige werkingen echt bij elkaar aansluiten.

Eigenlijk kan je diaconie opdelen in twee aspecten. Ten eerste is er dienstbaarheid van gemeenschap tot gemeenschap. Het kan  gemeenschappen veraf of dichtbij betreffen. In de praktijk komt dit meestal neer op hulp aan zgn. derde of vierde wereld. Hoewel elk van onze vier gemeenschappen ook hier ongetwijfeld een eigen accent legt, kan deze vorm van diaconie niet zonder organisatie. Het moet dan ook mogelijk zijn om in eenheid te organiseren.

Daarnaast is er diaconie van mens tot mens. Dit kan binnen en buiten de eigen gemeenschap zijn, al dan niet georganiseerd. Op sommige gebieden (vb. voedselpakketten) is organisatie vereist, op andere (vb. ziekenbezoek) misschien eerder stimulatie. In elk geval is deze vorm van diaconie essentieel in de beleving van christen-zijn, zowel voor ‘gever’ als ‘ontvanger’. Op dit vlak leveren onze bewegingen en verenigingen nog altijd prachtig werk. Ondersteunen van die werking is waarschijnlijk meer aangewezen dan parallel zelf iets op te starten.

Toch is de diaconie misschien wel in zijn geheel aan een grondig ‘herdenken’ toe. Nog veel te vaak denken wij bij diaconie in de eerste plaats materieel, terwijl in onze maatschappij die materiële noden veel minder aanwezig zijn. Zeker op het gebied van georganiseerde materiële bijstand is onze maatschappij ontzettend uitgebouwd. Bestaande noden zijn meestal het gevolg van maatschappelijke problemen.  

Geestelijke nood is er des te meer: vereenzaming, geen houvast hebben, moeilijkheden met maatschappelijke druk,….

Vaak verwarren wij dienstbaarheid met dienstbetoon. Zo wast Jezus de voeten van zijn leerlingen om hen zijn liefde te betuigen, niet om ze proper te maken. De barmhartige Samaritaan draagt zorg voor de gewonde mens. Hij zet geen organisatie op om de wegen te beveiligen.
Diaconie moet in de eerste plaats een getuigenis van Jezus’ liefde zijn metterdaad. Onze diaconie is al te vaak een resultaatgericht hulpprogramma, waarin wij ons in niets onderscheiden van andere ‘hulporganisaties’.

 

Samen de toekomst in

Deze tekst is geen grondwet hoe in de toekomst onze ‘nieuwe parochie’ moet georganiseerd worden. Het is veeleer een zienswijze hoe wij de komende jaren samen ‘kerk’ willen zijn in Sint-Niklaas West. Ongetwijfeld zal de situatie in onze Kerk en maatschappij verder blijven evolueren. Uit de omschrijving van ‘christelijke gemeenschap’ hiervoor blijkt trouwens duidelijk dat zij geen statisch geheel is, maar een samenleven van mensen die op elkaar gericht zijn. Mogelijk zal het dichter bij elkaar samenleven van de vier verschillende gemeenschappen resulteren in het groeien naar één gemeenschap, mogelijk ook niet. De tijd zal hier duidelijkheid brengen. Aan ons de taak om alert te blijven en Jezus’ boodschap als richtingwijzer voor ogen te houden.

We willen in elk geval blijven bouwen aan een gemeenschap waar mensen elkaar nabij zijn, waar iedereen zich thuis mag voelen en gelukkig kan zijn!

Wij nodigen u uit om samen te bouwen aan die gemeenschap.

 

Pastoor Patrick D’Haenens en leden van de parochieploegen.